تعادل شکننده در بورس کالا
تعادل شکننده در بورس کالا
دنیای اقتصاد - علی قاسمی : در روزهایی که بازارهای مالی و کالایی تحت تاثیر همزمان نوسانات نرخ ارز، سیگنالهای متناقض سیاسی و تغییرات انتظارات تورمی قرار گرفتهاند، بازار فیزیکی و گواهی سپرده بورس کالا بهعنوان یکی از حساسترین نقاط اتصال بخش حقیقی اقتصاد و بازارهای مالی در مرکز توجه قرار گرفته است. در روزهای اخیر تغییرات متغیرهای کلان، بهسرعت در رفتار خریداران، سطح رقابت قیمتی و حجم معاملات منعکس شده است. در معاملات روز چهارشنبه، با کاهش نرخ دلار از قلههای ابتدای هفته و عقبنشینی آن به سطوح پایینتر، فضای عمومی بازار از هیجانات اولیه فاصله گرفته و احتیاط بر این فضا حاکم شده است. عقبنشینی همزمان قیمتها در بازار گواهی سپرده کالایی حکایت از آن دارد که همچنان فعالان اقتصادی منتظر نتیجه قطعی از مذاکرات سیاسی در روزهای آینده هستند. با این حال، عرضههای محصولات در بازار فیزیکی با قیمتی بالاتر از عرضههای قبل صورت گرفته که نشان میدهد همچنان تقاضا ناشی از نگرانی در خصوص افزایش شدیدتر قیمتها وجود دارد. این دو رفتار متناقض در بازار فیزیکی و گواهی سپرده احتمال شکننده بودن تعادل فعلی در معاملات را افزایش داده است.
روز چهارشنبه، بازارهای جهانی در جو پیچیده و چند لایه از تعامل عوامل ژئوپلیتیک، اقتصادی و انتظارات تورمی قرار داشتند؛ از یکسو تحت تاثیر تنشهای اخیر در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای حیاتی انرژی مانند تنگه هرمز و از سوی دیگر، انتشار سیگنالهایی از احتمال کاهش تنش و آغاز مذاکرات دیپلماتیک، فضایی ناهمگون را در روند قیمتهای بازار جهانی به وجود آورده است. این شرایط باعث شده تا بازارهای مالی، بهویژه بازار سهام، واکنشی مثبت نشان دهند و شاخصهای جهانی روندی صعودی به خود بگیرند، درحالیکه بازار کالاها همچنان با نوسانات قابلتوجه و عدم قطعیت مواجه است. در این میان، بازار نفت بهعنوان مهمترین متغیر اثرگذار بر سایر بازارها، در وضعیت حساسی قرار دارد.
قیمت نفت که در هفتههای گذشته به دلیل نگرانی از اختلال عرضه به سطوح بالای ۱۰۰ دلار رسیده بود، اکنون با انتشار اخبار مربوط به احتمال کاهش تنشها و بازگشایی مسیرهای صادراتی، به محدوده ۹۰ تا ۹۵ دلار بازگشته است. با این حال، عوامل بنیادی همچنان از تداوم ریسک در این بازار حکایت دارند، چرا که کاهش ذخایر جهانی، محدودیت ظرفیت مازا د تولید و آسیبپذیری زیرساختهای انتقال انرژی، همگی زمینه را برای نوسانات شدید در آینده فراهم میکنند. از سوی دیگر، نشانههایی از کاهش تقاضای جهانی به دلیل فشارهای تورمی و کندی رشد اقتصادی مشاهده میشود که میتواند مانعی برای افزایش پایدار قیمتها باشد.
بازار طلا نیز در این مقطع تحت تاثیر نیروهای متضاد قرار گرفته است. از یکسو، کاهش نسبی قیمت نفت و تعدیل انتظارات تورمی میتواند فشار نزولی بر طلا وارد کند، اما از سوی دیگر، تداوم نااطمینانیهای سیاسی و ریسکهای ژئوپلیتیک، تقاضا برای داراییهای امن را افزایش داده و از قیمت این فلز گرانبها حمایت کرده است. به همین دلیل، طلا در نزدیکی سطوح مقاومتی مهم در حال نوسان است و مسیر آتی آن بهشدت به تحولات سیاسی و جهتگیری سیاستهای پولی وابسته خواهد بود.
در بخش فلزات اساسی، روند کلی بازار نشاندهنده نوعی پایداری همراه با احتیاط است. افزایش هزینههای انرژی در ماههای اخیر باعث بالا رفتن هزینه تولید فلزاتی مانند مس، آلومینیوم و نیکل شده و از قیمت آنها حمایت کرده است. با این حال، نگرانیها درباره کاهش رشد اقتصادی جهانی و افت تقاضای صنعتی، بهویژه در اقتصادهای بزرگ، موجب شده تا چشمانداز این بازار با عدم قطعیت همراه باشد. به عبارت دیگر، بازار فلزات در نقطها ی قرار دارد که نیروهای عرضه و تقاضا بهطور نسبی یکدیگر را خنثی کردهاند.
بازار محصولات پتروشیمی که بهشدت به قیمت نفت و گاز وابسته است، شرایطی دوگانه را تجربه میکند. افزایش قیمت انرژی در دوره قبل باعث رشد هزینه خوراک و فشار بر حاشیه سود تولیدکنندگان شده بود، اما کاهش اخیر قیمت نفت میتواند تا حدی این فشار را تعدیل کند. با این وجود، کاهش تقاضای جهانی، بهویژه در آسیا و اختلال در زنجیرههای تامین، همچنان بهعنوان عوامل محدودکننده رشد این صنعت عمل میکنند. بازارهای جهانی در این تاریخ در وضعیت گذار قرار دارند؛ وضعیتی که در آن جهتگیری آینده قیمتها بیش از هر چیز به تحولات ژئوپلیتیک و چشمانداز اقتصاد کلان جهانی وابسته است و هرگونه تغییر در این متغیرها میتواند بهسرعت مسیر بازارها را دگرگون سازد.
خوشبینی طلا به مذاکرات
گمانهزنیها درباره احتمال برگزاری دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا، در معاملات امروز نقش مهمی در روند قیمت دلار ایفا کرد. دلار که در معاملات نقدی روز دوشنبه به بالای ۱۶۰ هزار تومان رسیده بود، در پی اخبار اخیر به کانال ۱۵۵ هزار تومان بازگشت. نقش تعیینکننده دلار در معاملات کالایی روز چهارشنبه موجب شد تا اغلب گواهیهای کالایی و معاملات بازار فیزیکی تحت تاثیر روند این ارز قرار گیرند. هر گواهی طلا با افت بیش از 1.7 درصدی به ۲میلیون و ۳23 هزار تومان رسید؛ این در حالی است که ارزش ذاتی آن ۲میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برآورد میشود. فاصله ۲ درصدی قیمت و ارزش ذاتی هر گواهی نشان میدهد که تقاضا در بازار طلا همچنان با احتیاط وارد میشود. معاملهگران منتظرند تا پس از مشخص شدن نتیجه مذاکرات، مسیر قیمتها روشنتر شود. در بازار نقره نیز شرایط مشابهی حاکم است؛ هر گواهی نقره با کاهش جزئی قیمت در محدوده 399 هزار تومان معامله میشود، در حالی که ارزش ذاتی آن ۳۹۳ هزار تومان است و همچنان حباب مثبت آن مورد توجه فعالان بازار قرار دارد.
تداوم روند صعودی فلزات
در روز چهارشنبه، بازار فیزیکی بورس کالا در شرایطی دنبال شد که مهمترین متغیر اثرگذار بر رفتار معاملهگران، نوسانات نرخ ارز و تعدیل انتظارات قیمتی در کوتاهمدت بود. کاهش نرخ دلار از سطوح بالای ابتدای هفته به محدوده ۱۵۵ هزار تومان، فضای عمومی بازار را از هیجان خرید دور کرد و باعث شد روند معاملات به سمت احتیاط و ارزیابی مجدد قیمتها حرکت کند. با این حال همچنان قیمت فلزات اساسی رو به افزایش است.
بر اساس دادههای معاملاتی، در مجموع ۵۳ معامله در بازار فیزیکی ثبت شد که طی آن حدود 124هزار تن انواع کالا معامله و ارزشی بالغ بر 7هزار و 700میلیارد تومان رقم خورد. با این حال، آنچه بیش از سطح ارزش معاملات اهمیت دارد، نحوه توزیع این معاملات و رفتار قیمتی در هر یک از بخشهاست که تصویر دقیقتری از وضعیت بازار ارائه میدهد. بررسیها نشان میدهد بخش قابلتوجهی از ارزش معاملات در تالار صنعتی متمرکز بوده؛ در این تالار حدود 92هزار تن کالا به ارزش بیش از 5هزار و 100میلیارد تومان مورد دادوستد قرار گرفت. این تمرکز ارزش نشان میدهد کالاهای صنعتی همچنان نقش پیشران بازار را ایفا میکنند، اما در عین حال روند قیمتی آنها نسبت به روزهای قبل با ثبات بیشتری همراه بوده و از شدت رقابت کاسته شده است.
در بازار محصولات صنعتی، بهویژه فولاد و مشتقات آن، کاهش انتظارات تورمی ناشی از افت نرخ ارز باعث شد خریداران با احتیاط بیشتری وارد معاملات شوند. این موضوع در کاهش دامنه رقابت قیمتی و نزدیک شدن قیمتهای معاملهشده به نرخهای پایه قابل مشاهده است. با این حال، عرضههای صورتگرفته در روز چهارشنبه در مقایسه با عرضههای قبلی با قیمت بالاتری انجام شده است. در واقع، اگرچه تقاضای مصرفی همچنان در بازار وجود دارد، اما تقاضای سرمایهای و هیجانی تا حدی عقبنشینی کرده و همین امر موجب شده قیمتها در محدودهای متعادلتر تثبیت شوند. این رفتار را میتوان نشانهای از تلاش بازار برای یافتن سطح تعادلی جدید در شرایط کاهش نااطمینانیهای کوتاهمدت دانست. در بخش کالاها، شمش فولاد شرکت فولاد آلیاژی ایران بدون رقابت و در محدوده ۵۱میلیون تومان به ازای هر تن معامله شد. این در حالی است که همچنان میلگرد با رشد قیمتی خوبی در مقایسه با عرضههای قبل و ابتدای سال همراه شده است. در بازار گواهی سپرده فلزات اساسی نیز شرایط مشابهی حاکم بود؛ هر گواهی کاتد مس با کاهش یک درصدی به یکمیلیون و ۶21 هزار تومان رسید و قیمت گواهی میلگرد نیز افتی در حدود 3.5 درصد را ثبت کرد.
در تالار سیمان، با ثبت بیش از26هزار تن بیشترین حجم دادوستد به این بخش اختصاص داشت. با وجود آنکه ارزش معاملات این تالار در مقایسه با بخش صنعتی پایینتر و در حدود 70میلیارد تومان، روند قیمتی در این بازار از ثبات بیشتری برخوردار بوده است. ماهیت مصرفی سیمان و وابستگی آن به پروژههای عمرانی باعث شده تقاضا در این بخش کمتر تحت تاثیر نوسانات کوتاهمدت قرار گیرد. با این حال، کاهش نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی موجب شد از شدت رشد قیمتها کاسته شود و معاملات عمدتا در نزدیکی نرخهای پایه و با رقابت محدود انجام شود.
در بخش فرآوردههای نفتی، حدود ۴ هزار و ۱۲۵ تن کالا به ارزش بیش از ۲۵۵میلیارد تومان معامله شد. این بخش که بهطور سنتی از نوسانات متغیرهای کلان تاثیر میپذیرد، در این روز نیز رفتاری محتاطانه داشت. کاهش نرخ ارز و تعدیل قیمتهای جهانی انرژی در روزهای اخیر باعث شده قیمتهای داخلی این محصولات نیز با فشار نزولی نسبی مواجه شوند یا دستکم از شتاب رشد آنها کاسته شود. در نتیجه، خریداران با رویکردی محتاطانهتر و با هدف تامین نیازهای کوتاهمدت وارد بازار شدند و از معاملات پرحجم و رقابت شدید فاصله گرفتند. در بازار گواهی قیر به عنوان یکی از محصولات حوزه فرآوردههای نفتی، هر گواهی با رشد 1درصدی به 61هزار تومان رسید.
ت حلیل همزمان ارزش معاملات و روند قیمتی کالاها در بازار فیزیکی بورس کالا نشان میدهد که بازار در حال عبور از یک فاز هیجانی به سمت تعادل نسبی است. کاهش نرخ ارز بهعنوان مهمترین عامل اثرگذار، موجب شده از شدت رشد قیمتها کاسته و رقابت میان خریداران تعدیل شود. در این شرایط، قیمتها بیش از گذشته به عوامل بنیادی مانند عرضه و تقاضای واقعی نزدیک شده و از رفتارهای سفتهبازانه فاصله گرفتهاند.
منبع: donya-e-eqtesad.com